De precaire balans van onze ecosystemen

Een ecosysteem is een kringloop van milieu, dieren en planten die elkaar nodig hebben om te overleven. Op aarde hebben we gelukkig een rijke variatie aan ecosystemen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de verschillen tussen de woestijn, het tropisch regenwoud, het poolijs of de open oceaan.

Hoe mooi en complex deze ecosystemen ook mogen lijken, het zijn slechts twee elementen die aan de basis liggen van de totstandkoming ervan. We hebben het natuurlijk over vocht en temperatuur. In het tropisch regenwoud is het bijvoorbeeld heet en regent het continu, terwijl de Arctische toendra voornamelijk koud en droog is.

Vocht en temperatuur: fundament onder elk ecosysteem

Op zee komt de factor vocht weer op een andere manier tot uiting dan op land. Hier is het vooral de diepte van het water dat een belangrijke rol speelt in de kenmerken van het uiteindelijke ecosysteem. Het Australische koraalrif is bijvoorbeeld ondiep en warm, terwijl de Noordelijke IJszee juist diep en koud is.

Het zijn deze twee elementen, vocht en temperatuur, die bepalen welke organismen optimaal in een bepaalde omgeving gedijen. Zo is een ijsbeer optimaal aangepast aan het leven op een koude ijsvlakte, terwijl een woestijnrat is geëvolueerd om te overleven in de verzengende hitte van de woestijn.

Keten is zo sterk als de zwakste schakel

Het is juist deze variatie die elk ecosysteem zo uniek en ongelooflijk mooi maakt. Wie de droogte van de woestijn is gewend, kijkt zijn ogen uit op de open oceaan. En wie niets anders kent dan de barre omstandigheden op de poolvlakte, zal zich laven aan het Mediterrane klimaat in het Middellandse Zeegebied.

Helaas worden onze ecosystemen in toenemende mate bedreigd. Dat is niet zo vreemd, want ze zijn kwetsbaar. Wanneer één schakel wegvalt, loopt de gehele keten gevaar. Een ijsbeer heeft vis nodig om zijn honger te stillen, zoals een walvis plankton nodig heeft om te overleven. Deze kringloop wordt verstoord zodra er één schakel wegvalt.

Variatie ecosystemen op aarde wordt bedreigd

En het wegvallen van schakels, dat gebeurt steeds vaker. Hoofdverantwoordelijke hiervoor is de mens. Sinds de industriële revolutie worden leefgebieden van dieren verwoest en complete ecologische systemen uit hun verband gerukt. Het broeikaseffect zorgt voor veranderingen van milieu in gebieden waar de dieren niet op zijn voorbereid.

Ook op zee beginnen de gevolgen van de industrialisatie steeds dramatischer vormen aan te nemen. Daar waar de biodiversiteit op het land door toedoen van de mens de afgelopen eeuwen al sterk is verminderd, beginnen de steeds efficiëntere vismethoden nu ook op zee hun tol te eisen. Om variatie in onze ecosystemen te bewaren, is het dan ook zaak dit proces snel een halt toe te roepen.

Reageren is niet mogelijk